Start › XY-Wing
XY-Wing in sudoku — zo herken je het patroon
Met de XY-Wing stop je met patronen zoeken en begin je gevallen door te spelen — dat is de stap waarna moeilijke puzzels oplosbaar lijken. Hij bestaat uit drie cellen met elk precies twee kandidaten: een draaipunt met XY en twee vleugels met XZ en YZ. Welke waarde het draaipunt ook aanneemt, een van de twee vleugels wordt Z. Elke cel die beide vleugels ziet, verliest daarom het cijfer Z.
Je controleert dus niet meer een patroon van één cijfer zoals bij de X-Wing, maar laat twee mogelijkheden tegen elkaar lopen en neemt wat in beide gevallen geldt. Wie de XY-Wing zeker ziet, heeft de stap naar de ketens half gezet.
- Gevorderd
- Nodig vanaf Extreem
- Notities nodig
- Schrapt kandidaten
- Ook “Y-Wing”
Hoe je hem herkent
- 1. Cellen met twee kandidaten zoeken. De XY-Wing heeft drie cellen nodig met elk precies twee kandidaten. Andere cellen komen als onderdeel van het patroon niet in aanmerking.
- 2. Een draaipunt kiezen. Neem zo'n cel met de kandidaten X en Y — het liefst een met veel zichtbare buren, dus op het snijpunt van goedgevulde lijnen.
- 3. De vleugels vinden. Zoek twee cellen met twee kandidaten die het draaipunt zien — die er dus een rij, kolom of blok mee delen. De ene draagt X en een derde cijfer Z, de andere Y en datzelfde cijfer Z.
- 4. Het doel bepalen. Zoek cellen die beide vleugels zien. Daar valt het cijfer Z weg.
Waarom dat klopt
Het draaipunt is X of Y, iets anders bestaat niet. Is het X, dan kan de vleugel met XZ geen X meer zijn — die wordt Z. Is het Y, dan kan de vleugel met YZ geen Y meer zijn — ook die wordt Z. In beide gevallen draagt dus minstens een van de twee vleugels het cijfer Z. Een cel die beide vleugels ziet, staat daarmee in elk geval in het zicht van een geplaatste Z en kan zelf geen Z zijn. Welk geval zich werkelijk voordoet, hoef je daarvoor niet te weten.
Een voorbeeld
Het draaipunt ligt in rij 2, kolom 2 met de kandidaten 4 en 7. De eerste vleugel staat in rij 2, kolom 8 met 4 en 9 — die ziet het draaipunt via rij 2. De tweede vleugel staat in rij 6, kolom 2 met 7 en 9 — die ziet het draaipunt via kolom 2. Het gemeenschappelijke derde cijfer is de 9.
Is het draaipunt een 4, dan moet rij 2 kolom 8 de 9 nemen. Is het een 7, dan moet rij 6 kolom 2 de 9 nemen. Een van de twee cellen is dus zeker een 9. De cel in rij 6, kolom 8 ziet beide vleugels — de ene via kolom 8, de andere via rij 6. Daar wordt de 9 geschrapt. De twee vleugels hoeven elkaar daarbij niet te zien.
Waar hij in SudoSuite voorkomt
De XY-Wing komt vanaf Extreem voor, dus daar waar technieken met een naam vaak gecombineerd optreden. In Ultra en Titan kom je hem regelmatig tegen als voorbereiding op de ketens. Het volledige niveauoverzicht staat op Moeilijke sudoku.
- SudoLearn heeft een eigen hoofdstuk over de XY-Wing, met voorbeeldraster en oefening direct in de les. Vlak ernaast liggen XYZ-Wing en W-Wing — de hele familie op één middag.
- SudoTrainer zet je voor de stelling zonder de naam te verklappen. Hij controleert je redenering, niet alleen de uitkomst, en laat een andere geldige weg net zo goed gelden.
- SudoSelect (Pro) legt je een puzzel voor waarin de XY-Wing gegarandeerd zit — zo veel achter elkaar als je om te oefenen nodig hebt.
- Marks maken de twee gevallen zichtbaar: ware knopen, valse knopen en de schrapping in verschillende kleuren. Zo zie je je argument in plaats van het te onthouden.
Gevaar voor verwarring
- Het verkeerde doel. De meestgemaakte fout: Z schrappen bij het draaipunt of in cellen die maar één vleugel zien. Er wordt uitsluitend geschrapt waar beide vleugels bij kunnen — het draaipunt hoeft het doel niet te zien.
- Cellen met drie kandidaten meenemen. Alle drie de betrokken cellen moeten precies twee kandidaten hebben. Heeft het draaipunt drie, dan is het geen XY-Wing maar op zijn best een XYZ-Wing — met een andere conclusie.
- De vleugels hoeven elkaar niet te zien. Veel mensen zoeken voor niets naar een verbinding tussen de vleugels. Nodig is alleen dat elke vleugel het draaipunt ziet.
- Hem met de X-Wing verwarren. De X-Wing werkt met één enkel cijfer over vier cellen, de XY-Wing met drie cijfers over drie cellen. Y-Wing is daarentegen alleen een tweede naam voor de XY-Wing.
XY-Wing — drie cellen, en één ervan beslist
De XY-Wing is de eerste techniek waarbij je met een aanname werkt zonder te gokken. Beide gevallen leiden tot dezelfde conclusie — dat moet je één keer zelf hebben doorlopen.
- De les loopt beide gevallen door. Eerst staat in het draaipunt het ene cijfer, dan het andere. Aan het eind laat SudoLearn zien waarom de doelcel hoe dan ook valt.
- De SudoTrainer wil de weg zien. De doelcel alleen is niet genoeg — hij vraagt welke cel het draaipunt is en welke de vleugels.
- Daarna gericht herhalen. SudoSelect garandeert XY-Wings in de volgende puzzel, of sluit ze uit als je net iets anders oefent.
Beide gevallen doorspelen
SudoLearn legt de XY-Wing uit, de SudoTrainer controleert je redenering — en plotseling is de weg naar de ketens kort.
Veelgestelde vragen
Wat is een XY-Wing bij sudoku?
Een patroon van drie cellen met elk twee kandidaten: een draaipunt met XY en twee vleugels met XZ en YZ. In elke cel die beide vleugels ziet, valt het cijfer Z weg.
Is XY-Wing hetzelfde als Y-Wing?
Ja. Beide namen staan voor hetzelfde patroon. De naam Y-Wing is ouder, XY-Wing beschrijft de kandidaten nauwkeuriger.
Moeten de twee vleugels elkaar zien?
Nee. Elke vleugel moet het draaipunt zien. Of de vleugels elkaar onderling zien, doet voor het patroon niet ter zake.
Waar wordt er bij de XY-Wing geschrapt?
In alle cellen die beide vleugels zien. Daar kan het cijfer Z niet staan, onafhankelijk van de waarde die het draaipunt aanneemt.
Wat is het verschil met de XYZ-Wing?
Bij de XYZ-Wing heeft het draaipunt drie kandidaten in plaats van twee. Daardoor moet het doel ook het draaipunt zien, niet alleen de twee vleugels.
Vanaf welk niveau heb je de XY-Wing nodig?
In SudoSuite vanaf Extreem. Daar treden technieken met een naam vaak gecombineerd op, en de XY-Wing is een van de meest voorkomende.